Schaeffler Rulmanları Tic. Ltd. Şti.

Rotatif hareket için kullanılan yataklamalar rulmanlar ve kaymalı yataklar olarak tasarlanmışlardır. Aradaki farkı birbiriyle ilişkili hareketli parçalar arasında oluşan kuvvetlerin yuvarlamalı ve kayıcı elemanlarla iletilmeleri oluşturur.

Rulmanlar

Rulmanlar genel olarak hareket yolları ile entegreli iki rulman bileziğinden oluşurlar. Yuvarlanma elemanları bilezikler arasına yerleştirilirler ve hareket yolları üzerinde yuvarlanma hareketi yaparlar. Yuvarlanma elemanları bilyalar, silindirik masuralar, iğne masuralar, konik masuralar veya fıçı masuralar olabilir. Yuvarlanma elemanları genel olarak, elemanları birbirlerinden üniform bir mesafede tutan ve birbirleriyle temas etmelerini önleyen bir kafes yardımıyla yönlendirilirler. İğne masuralı rulmanlar ve faturasız oynak makaralı rulmanlarda, kafes ayrıca yuvarlanma elemanının ekseninin doğru şekilde konumlandırılmasını sağlar. Rulmanların parçalarına ayrılabildiği durumlarda, kafes yuvarlanma elemanlarını bir arada tutar ve rulmanların daha kolay şekilde monte edilebilmesini sağlar. Özel uygulamalar için, kafessiz sık dizili bilya, silindirik masuralar veya iğne masuralardan oluşan rulmanlı da kullanılabilir.

Sac metal kafeslerin standart malzemesi çeliktir ve bazı uygulamalar için de pirinç/bronz kullanılabilir. Masif kafesler pirinç, çelik, plastik ve diğer malzemelerden üretilebilir. Termoplastik malzemelerden ve özellikle fiber glas takviyeli polyamidden üretilmiş olan kafesler de geniş ölçüde kullanılırlar.

Bilezikler ve yuvarlanma elemanları çoğunlukla sertleştirilmiş krom çeliğinden üretilir ancak bunun yanında sementasyon çeliği de kullanılır.Zorlu çalışma koşulları (yük, hız, sıcaklık, korozyon) için özel rulmanlar, sıcaklığa ve/veya korozyona karşı dirençli çelikler, plastik, seramikler veya diğer malzemelerden üretilmişlerdir.

Rulmanlar, açık tip, bir veya her iki tarafı contalı versiyonlar halinde mevcuttur. En genel tipteki contalar boşluklu ve dudaklı contalardır.

Özellikler ve Uygulamalar

Her rulman tipinin kendisini belli bir yataklama uygulamasına uygun hale getiren kendine özgü özellikleri vardır. Yatak tipinin seçimi için genel geçerliliği olan kurallar koymak maalesef mümkün değildir, zira birçok faktörün düşünülüp tartılması gerekir. Bu yüzden yük ve hıza ilave olarak, sıcaklık, yağlama, titreşimler, montaj, bakım gibi faktörlerin de dikkate alınması gerekir. Pek çok durumda, yatağın en az bir ana boyutu ve genellikle delik çapı çevre tasarımı ile önceden tanımlanmış olur.

Çoğunlukla radyal yükleri karşılamada kullanılan rulmanlar radyal rulmanlar olarak tanımlanırlar. Radyal rulmanlar genellikle kombine yükleri destekler. Örneğin; sabit bilyalı rulmanlar, eğik bilyalı rulmanlar, konik makaralı rulmanlar veya oynak makaralı rulmanlar. N, NU silindirik makaralı rulmanlar, iğne masuralı rulmanların çoğu, iğneli kafesler ve iğneli burçlar sadece radyal yükleri destekleyebilirler.

Çoğunlukla eksenel yükler için kullanılan rulmanlar eksenel rulmanlar olarak tanımlanırlar. Eksenel oynak makaralı rulmanlar ve tek yönlü eksenel eğik bilyalı rulmanlar kombine olarak eksenel ve radyal yükleri destekleyebilirler. Diğer tiplerdeki eksenel rulmanlar sadece eksenel yükler için uygundur.

Radyal yönde sadece küçük bir montaj hacmi mevcutsa, alçak kesite sahip iğneli kafes, iç bilezikli veya bileziksiz iğne masuralı rulmanlar,sabit bilyalı rulmanlar ve ya oynak makaralı rulmanların seçilmesi gerekir. Eğer eksenel hacim düşükse, radyal ve kombine yükler için tek sıralı silindirik makaralı rulmanları, sabit bilyalı rulmanları veya eğik bilyalı rulmanları içeren rulman serileri uygundur. Eksenel yükler için, eksenel iğneli kafes, eksenel iğne masuralı rulmanlar veya eksenel bilyalı rulmanlar kullanılır.

Diğer bir özellik ise rulmanların bir mili yönlendirme şeklidir. Eksenel yer değişimlerine izin veren, bir veya her iki eksenel yönde bir mili yönlendiren ve açısal ayarlamaya izin veren ve böylece bağlantı konstrüksiyonunun ayarsızlığını telafi eden yataklamalar mevcuttur.

Rulman boyutu asıl olarak yükün büyüklüğü ve tipi (dinamik veya statik), yük taşıma kapasitesi ve istenen çalışma ömrü ve çalışma güvenilirliği gereksinimlerine göre belirlenir. Rotatif rulmanlar dinamik gerilimlere maruz kalırlar. Rulman bilezikleri arasında çok az göreceli hareket varsa veya düşük açılı dönüş hareketi oluyorsa veya hareketsiz durumda yükler oluşuyorsa rulmanlar statik gerilimlere maruz kalırlar. Harici boyutların benzer olması durumunda, makaralı rulmanlar genel olarak bilyalı rulmanlara göre daha yüksek yükleri karşılayabilirler. Sonuç olarak, bilyalı rulmanlar genellikle küçük ve orta seviye yükler için kullanılırken, masuralı rulmanlar ise sıklıkla daha büyük yükler ve daha büyük mil çapları için kullanılırlar.

Kayar yataklar

Kayar yatakların işlevi, rulmanlarda olduğu gibi, birbiriyle ilişkili olarak hareket eden parçaları desteklemek veya yönlendirmektir. Bu durumda ortaya çıkan kuvvetlerin desteklenmeleri ve iletilmeleri gerekir. Halbuki, rulmanlar yataklama elemanları birbirlerinden yuvarlanma elemanları yoluyla ayrılırlar. Kayar yataklarda ise hareket eden parça normalde bir mil, muylu veya şerit olup sabit duran burç, yatak kovanı veya kayıcı şeridin üzerinde kayma hareketi yapar. Kayma hareketi doğrudan yatak gövdesinin kayıcı katmanı ile yataklanan yüzey arasında meydana gelir. Yağlama, yağlayıcılar veya yataklama elemanına uygulanmış sabit kayıcı katman yoluyla sağlanır. Radyal harekette, mil ile kayıcı katman arasındaki boşluk kayıcı parçaların hareket edebilmesini sağlar.

Kayar yataklar, radyal yataklar, eksenel yataklar, şeritler, kovanlar ve daha pek çok tasarım halinde mevcutturlar. Nispeten sessiz çalışırlar ve düşük devir ve açısal hareketlerde, düşük ve yüksek sıcaklıklar altında büyük yüklerin desteklemede özellikle uygundurlar. Çok yönlü özelliklerinden ötürü, endüstrinin hemen her alanında ve özellikle montaj hacminin çok sınırlı olduğu yerlerde kullanılırlar.

Permaglide® kayar yatak malzemeleri

Sunulan kayıcı malzemeler Permaglide P1 ve P2'dir. Permaglide® P1, bakım gerektirmeyen ve kuru çalışma için öngörülmüş bir malzemedir. Bu malzemeden üretilmiş ürünler özellikle bakımsız çalışılması istendiğinde, yetersiz yağlama tehlikesine karşılık veya yağlamanın istenmediği ve ya uygun olmadığı durumlar için uygundur. P1 sadece döner ve salınımlı hareket için değil ayrıca kısa strokların olduğu doğrusal hareket için de kullanılabilir. Düşük aşınmalı malzemenin iyi kayma özelliği, düşük sürtünme katsayısı vardır ve kimyasallara karşı oldukça dirençlidir. Permaglide® higroskopik değildir, rutubete karşı dayanıklıdır ve metallerle birlikte aşınma özelliği göstermez. Bu malzeme ayrıca hidrodinamik çalışma koşullarında kullanım için de uygundur. Bakım gerektirmeyen Permaglide® malzemeleri, P10 ve P11 ve aynı zamanda kurşunsuz olan çeşitler P14 ve P141 tiplerinde mevcuttur.

Permaglide® P2, iyi sönümle özellikleri gösteren ve uzun yağlama aralıkları olan az bakım gerektiren, düşük aşınmaya sahip bir malzemedir. Döner ve salınımlı hareket için kullanılabilir, kenar yüklere karşı hassasiyeti azdır ve ani yüklere karşı duyarsızdır. Az bakım gerektiren Permaglide® malzemeleri P20, P21, P22 ve P23 tiplerinde sunulur.

Permaglide ürünleri, burçlar, kovanlı burçlar, baskı pulları ve şeritler olarak sunulmaktadır. Burçlar, pul ve şeritler bakım gerektirmeyen Permaglide® P1 veya düşük bakım gerektiren P2 olarak sunulurlar. Kovanlı burçlar ise P1'den üretilirler. Ayrıca, pek çok özel tasarım da mevcuttur.

Kaymalı bir yatağın ömrü esasen yüke, kayma hızına, yataklanma yüzeyine, sıcaklığa ve çalışma süresine bağlıdır. Kuru çalışma durumunda kirlenme ve korozyon veya yağlama yetersiz ise yağlayıcının erken eskimesi gibi diğer sınırlayıcı faktörler de söz konusudur. Temel ömür değeri bu yüzden sadece kılavuz bir değerdir. Yataklama boyutunu belirlemede oluşan yük, yatağın yük taşıma kapasitesi ve yatak düzeninin çalışma ömrü ve çalışma güvenilirliği için gereksinimlere göre hareket edilir.

Kaymalı yataklarla ilgili hesaba katılamayan pek çok dış etki olduğundan, çalışma koşulları altında yapılan testler, kullanıma ve spesifik uygulamaya ilişkin en güvenilir bilgileri verirler